Szkołę średnią ukończył we Francji. W latach 1959-1960 studiował na wydziale filozofii na Sorbonie i na wydziale reżyserii w IDHEC-u (ukończył w 1965 roku). Po powrocie do kraju był drugim reżyserem i asystentem Andrzeja Wajdy przy filmach: Samson, Miłość dwudziestolatków i Popioły. W latach sześćdziesiątych publikował recenzje filmowe w tygodniku "Film" i miesięczniku "Kino", oraz utwory poetyckie we "Współczesności". Po roku 1981 realizuje filmy przede wszystkim we Francji.

W 2001 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W roku 2002 wspólnie z Andrzejem J. Jaroszewiczem otrzymał "Złotą Żabę" na 10. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych "Camerimage" w Łodzi. Również w roku 2002 został odznaczony Orderem Legii Honorowej. W 2008 roku otrzymał nagrodę za Całokształt Twórczości dla Reżysera ze Szczególną Wrażliwością Wizualną na 16. Festiwalu "Plus Camerimage" w Łodzi.

Jest synem pisarza Mirosława Żuławskiego i ojcem reżysera Xawerego Żuławskiego.

Już pierwszy długometrażowy film Andrzeja Żuławskiego wzbudził duże emocje. Tak o nim napisał Michel Sineux:

" 'Trzecia część nocy' spadła jak meteor na kino europejskie, onieśmielała poetycką brawurą i plastyczną energią."

Sam reżyser tak mówił o filmie: "Stale pragnę tworzyć opowieść moralną i dlatego też odniosłem się do pewnego kodu moralnego wywodzącego się całkowicie z katolicyzmu." ("Film na świecie" 1991 nr 4)

"W 'Opętaniu' nauczanie chrześcijańskie zastąpione zostało ezoteryczną filozofią od tantra po zen, które wyrażają odnowienie mistycyzmu w społeczeństwie konsumpcyjnym" - napisał Marcel Martin. ("La Revue du Cinéma" 1984 nr 394)

W wielu filmach Żuławskiego występuje temat sobowtóra, który reżyser zaczerpnął z powieści swojego ulubionego pisarza - Fiodora Dostojewskiego.

Tomasz Jopkiewicz tak napisał o twórczości reżysera: "Żuławski wykreował świat w którym panuje jarmarczna apokalipsa. Świat w stanie widowiskowego, malowniczego rozkładu, dekadenckiego łamania wszelkich norm etycznych, świat zaczadzony złem." ("Film" 1991 nr 23).

"W filmach Żuławskiego natura nie znosi próżni, tak samo jak na barokowych fasadach hiszpańskich kościołów i pałaców, przepełnionych nadmiarem pokrętnych i zawiłych ozdób" - pisał Oskar Sobański. ("Film" 1987 nr 11)

Reżyser posługuje się w swojej twórczości chwytami pochodzącymi z gotyckiego horroru, filmów krwi, lub filmu gangsterskiego. Jednak u niego ta poetyka jest tak wyolbrzymiona i zdeformowana, że popada często w autoparodię.

Szczególne miejsce w twórczości Żuławskiego ma odyseja kosmiczna Na srebrnym globie (scenariusz powstał według książki stryjecznego dziadka reżysera, Jerzego Żuławskiego). Realizację filmu przerwano w roku 1978 i dopiero na początku 1986 roku reżyser podjął się montażu i udźwiękowienia 48 ocalałych aktów filmu, oraz dokręcił sceny z ulic Warszawy, na tle których opowiada z offu o brakujących sekwencjach. Sam reżyser tak określił swoją twórczość: "Dla mnie kino jest okiem, które patrzy, a nie myślą, którą wyraża".

Według Piotra Kletowskiego kino Żuławskiego jest próbą stworzenia swoistej materialistycznej metafizyki. "Metody jakimi ją wykłada z pewnością są brutalne, a serwowany obraz świata tragiczny i wstrząsający." ("Kwartalnik filmowy" 2004 nr 46)

Piotr Wojciechowski przytoczył słowa reżysera:

"Ja nie usiłuję robić filmów po to, aby epatować jakąkolwiek formą. Nie chcę epatować tym, co uważałbym za brzydotę estetyczną, etyczną czy moralną. Jeśli są w tych filmach rzeczy trudne i brutalne, czy też filmy te pokazują świat nie zawsze urodziwy i od słonecznej strony, to wszystko po to, żeby przejść przez tunel i dostać się do jakiegoś światła. Jest w tym cel, jest metoda. (...) Celem filmu jest rozruszanie publiki, która przychodzi. Ale rozruszanie uczuciowe, myślowe, nerwowe, zmysłowe pod każdym względem." Piotr Wojciechowski dodaje: "Żuławski kręcił filmy we Francji, w Polsce, a także w Hollywood. (...) We wszystkich filmach Żuławskiego powraca wątek miłości szalonej, lecz niemożliwej. Zawsze też miłość ma związek ze sztuką czy muzyką." ("Kino" 2008 nr 10)

Dorobek filmowy Andrzeja Żuławskiego został zrekonstruowany przez Alpe Adria Cinema dla włoskiego festiwalu w Trieście. Wynik rocznych poszukiwań został przedstawiony w styczniu 2003 roku. Przegląd udokumentowano starannie wydanym katalogiem. Katalog ten ukazał się w wersji polskiej uzupełniony polemicznym wstępem polskiego wydawcy i esejem. Książka nosi tytuł Opętanie. Ekstremalne kino i pisarstwo Andrzeja Żuławskiego (pod redakcją Sergio Naitza; opracowanie wersji polskiej: Katarzyna Merta, "Twój Styl", Warszawa 2004).

Andrzej Żuławski powiedział o wykonywanym przez siebie zawodzie reżysera:

"Często mnie pytają młodzi ludzie, jak to się dzieje, że człowiek staje się reżyserem filmowym i co to jest? Ja odpowiadam: reżyser filmowy to jest ktoś, kto musi okłamać absolutnie wszystkich dookoła prócz samego siebie. Jak zacznie siebie okłamywać, to jest koniec." Słowa te przytoczył Zdzisław Pietrasik. ("Polityka" 2008 nr 34)

Filmografia - filmy fabularne:

• 1967 - Pavoncello (film TV; według opowiadania Stefana Żeromskiego; scenariusz wspólnie z Mirosławem Żuławskim).
  Akcja filmu rozgrywa się w 1912 roku. Do Włoch przyjeżdża bogaty starzec z młodą żoną. W kinoteatrze kobieta poznaje skrzypka. Spędza z nim noc, jak się później okazuje, za przyzwoleniem wiekowego męża.
  Nagrody: 1968 - wyróżnienie Akademii Wiedzy i Sztuki Telewizyjnej w Los Angeles.
   
• 1967 - Pieśń triumfującej miłości (film TV; według opowiadania Iwana Turgieniewa; scenariusz wspólnie z Mirosławem Żuławskim).
  Utrzymana w poetyckim klimacie "opowieść grozy" o wielkiej miłości. Jej bohaterami są: Fabiusz, jego piękna żona i zakochany w niej Mucjusz.
   
• 1971 - Trzecia część nocy (scenariusz wspólnie z Mirosławem Żuławskim).
  Młody człowiek w czasie ostatniej wojny traci żonę i syna. Wyjeżdża do miasta i tam spotyka kobietę bardzo podobną do zabitej żony. Dramat wojenny o niezwykłej strukturze narracji. Film jest nowatorskim spojrzeniem na tematykę okupacyjną, która staje się tłem do rozważań o totalnym zagrożeniu i uniwersalnych problemach: miłości, wierności, odwadze i śmierci.
  Nagrody: 1971 - Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTViT w Łodzi); 1972 - Dyplom Uznania na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Adelaide; 1973 - "Jantar" na 1. Międzynarodowych Spotkaniach Filmowych w Koszalinie.
   
• 1972 - Diabeł (premiera filmu odbyła się w 1988 roku).
  Rok 1793. Tajemniczy Nieznajomy - Diabeł uwalnia skazanego na śmierć niedoszłego królobójcę - Jakuba. Wywozi go i wspólnie przeżywają pełną koszmarnych wydarzeń podróż. Na koniec Nieznajomy zabija Jakuba, sam zaś ginie od brzytwy zakonnicy i po śmierci zamienia się w wilcze ścierwo. Niezwykły, choć bardzo kontrowersyjny film grozy. Cenzura zatrzymała premierę filmu na szesnaście lat.
   
• 1976 - L'important c'est d'aimer (tytuł polski - Najważniejsze to kochać; prod. Francja-Włochy-RFN; według powieści Noc amerykańska Christophera Franka).
  Fotograf - Servais usiłuje wystawić sztukę teatralną ("Ryszard III"), aby w przedstawieniu mogła zagrać starzejąca się aktorka filmów porno - Nadine. Mroczny film o świecie zmarnowanych talentów i ludzi przegranych, dla których jedynym sposobem na wybawienie może być tylko miłość.
   
• 1981 - Possession (tytuł polski - Opętanie; prod. RFN-Francja; scenariusz wspólnie z Frederikiem Tuttenem).
  Akcja filmu rozgrywa się w Berlinie, w tym czasie podzielonym murem na dwie części. Miejsce to nie jest przypadkowe, gdyż również troje głównych bohaterów filmu (Anna, jej mąż i kochanek) to postaci rozdwojone, posiadające sobowtóry. Max Tessier tak napisał: " 'Opętanie' jest krzykiem, długim wyciem z samej głębi duszy, złagodzonym - kiedy się tego najmniej spodziewamy - przez ciszę i spokój".
  Nagrody: 1981 - "Złoty Asteroid" na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Fantastycznych w Trieście.
   
• 1984 - La femme publique (tytuł polski - Kobieta publiczna; prod. Francja; według powieści Dominique Garnier; scenariusz wspólnie z Dominique Garnier).
  Początkująca aktorka przyjmuje główną rolę w filmowej wersji prozy Dostojewskiego. Ekscentryczny reżyser rozpoczyna rygorystyczny kurs aktorstwa, stosując indoktrynację połączoną z seksualną dominacją, w wyniku których psychicznie wyczerpana dziewczyna nie jest w stanie odróżnić świata realnego od filmowej fikcji.
  Nagrody: 1984 - Nagroda Specjalna Jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Montrealu.
   
• 1985 - L'amour braque (tytuł polski - Narwana miłość; prod. Francja; według powieści Idiota Fiodora Dostojewskiego; scenariusz wspólnie z Etienne Roda-Gil).
  Główny bohater - Leon podaje się za księcia, ale prawdopodobnie jest byłym pacjentem zakładu psychiatrycznego. Zakochany w prostytutce - Marie wplątuje się w krwawe porachunki. Bardzo swobodna, uwspółcześniona adaptacja książki Dostojewskiego, nawiązująca do filmu gangsterskiego.
   
• 1987 - Na Srebrnym Globie (według Trylogii księżycowej Jerzego Żuławskiego).
  Historia rozgrywa się na bliżej nieokreślonej planecie, gdzie powstaje wspólnota Ziemian. Jednym z pierwszych zachowań, jakie ta społeczność wytworzyła, był zespół rytuałów religijnych. Pierwsza polska superprodukcja sf, prekursorska wobec nurtów amerykańskich.
   
• 1989 - Boris Godunow (prod. Francja-Jugosławia-Hiszpania).
  Filmowa wersja opery Modesta Musorgskiego w wykonaniu National Symphony Orchestra pod dyrekcją Mścisława Roztropowicza.
   
• 1989 - Mes nuits sont plus belles que vos jours (tytuł polski - Moje noce są piękniejsze niż wasze dni; prod. Francja; scenariusz według powieści Raphaelle Billetdoux).
  Romans śmiertelnie chorego na nieznaną chorobę geniusza komputerowego i kobiety, która próbuje wyrwać się ze zdemoralizowanego środowiska. Film opowiada o zwycięstwie miłości nad śmiercią i o uczuciach, które wciąż jeszcze mają wartość w naszym pragmatycznym świecie.
   
• 1990 - La note bleue (tytuł polski - Błękitna nuta; prod. Francja).
  Chopin w Nohant. Kończy się jego miłość do George Sand. Jednocześnie genialny twórca przestaje komponować. Ostatnią napisaną przez Fryderyka nutę Sand nazywa "błękitną".
   
• 1996 - Szamanka (prod. Polska-Francja; scenariusz Manuela Gretkowska).
  Skomplikowany związek uczuciowy antropologa i studentki, zwanej Włoszką. Antropolog wydobywa z bagien doskonale zachowane zwłoki szamana sprzed trzech tysięcy lat. Asystent antropologa jest zamieszany w kradzież ładunku uranu. Na koniec Włoszka zabija kochanka, asystent zaś powoduje wybuch nuklearny. Turpistyczny melodramat w stylu "Ostatniego tanga w Paryżu". Jeden z najbardziej kontrowersyjnych filmów wyprodukowanych w Polsce.
   
• 2000 - La fidélité (tytuł polski - Wierność; prod. Francja; według powieści Marie Madeleine de La Fayette Księżna de Clèves).
  Uwspółcześniona wersja osiemnastowiecznej powieści. Cleila, młoda fotoreporterka przyjeżdża do Paryża. Poślubia dobrze sytuowanego redaktora. W tym czasie poznaje też Nemo - szalonego paparazzo i zakochuje się w nim. Jednak pozostaje wierna mężowi, nawet po jego śmierci.

W 1998 roku Andrzej Żuławski wyreżyserował na Scenie Operowej Teatru Narodowego w Warszawie Straszny dwór Stanisława Moniuszki.

Napisał scenariusz do filmu Maladie d'amour (reż. Jacques Deray, 1987).

Wystąpił w filmach fabularnych: 1961 - Samson (reżyseria: Andrzej Wajda; również współpraca reżyserska), 1985 - Tristesse et beauté (produkcja francuska; reżyseria: Joy Fleury), 2003 - Les liasons dangereuses (miniserial TV produkcji francuskiej; reżyseria: Josée Dayan)

Jest bohaterem filmów dokumentalnych, m.in.: 1994 - Melancholia - Portret Andrzeja Żuławskiego (produkcja Polska-Belgia, reżyseria: Sylvie Guedel); 2000 - Żuławski o Żuławskim (reżyseria i scenariusz Jakub Skoczeń); 2007 - Warszawa, lity bór (reżyseria: Philippe Guigou, Jean-François Robin). W tym 60-minutowym filmie Andrzej Żuławski przedstawia Francuzom historię Warszawy na tle obecnych przemian w Polsce.

Książki:

• 1991 - Lity bór.
• 1992 - Był sad; W oczach tygrysa.
• 1993 - Jonasz.
• 1994 - Juki podróżne; Moliwoda; Piekielnicy.
• 1996 - Listy do domu.
• 1997 - Kikimora; W niebie miecz mój jest pijany.
• 1998 - Małpa o krwawiącym sercu
• 1999 - Perseidy.
• 2000 - Zaułek pokory
• 2002 - Jako nic; We dwoje.
• 2003 - Pan śmiertelny; O niej.
• 2004 - Bilet miesięczny.
• 2005 - Cnota; Zapach księżyca.
• 2007 - Bóg; Te panie.

Andrzej Żuławski jest autorem cyklu felietonów w miesięczniku "Twój Styl" w latach 1997-2006. W 2008 roku ukazał się w Wydawnictwie Krytyki Politycznej wywiad-rzeka z Żuławskim przeprowadzony przez Piotra Kletowskiego i Piotra Mareckiego. Książka nosi tytuł Żuławski. Przewodnik Krytyki Politycznej.

Autor: Halina Olczak-Moraczewska, sierpień 2004; aktualizacja: wrzesień 2009.