Reżyser filmowy, dokumentalista, autor scenariuszy, producent. Urodził się w Warszawie, 17 sierpnia 1963 roku.

Pierwsze filmy - nierealistyczne miniatury - kręcił już w liceum kamerą Krasnogorsk 16 mm nakręcaną na sprężynę. Po maturze próbował dostać się na reżyserię. Ostatecznie ukończył ją w 1990 roku na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, już po studiach filozoficznych na Uniwersytecie Warszawskim (1988).

Debiutował półgodzinnym filmem Pogłos (1991) nagrodzonym na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Jazzowych "Jazz Film Salon". W 1994 roku założył Studio Filmowe Jakimowski, w którym kręcił spoty reklamowe. Zaczął też realizować filmy dokumentalne. Przez krótki czas kierował agencją reklamową. Aby samodzielnie móc wyprodukować pełnometrażowy debiut Zmruż oczy (2002/03), założył ze znajomymi Zjednoczenie Artystów Rzemieślników, spółkę z o.o., dzięki której udało mu się zachować twórczą niezależność. Ta metoda pracy sprawdziła się również w przypadku Sztuczek (2007). Obie fabuły należą dziś do najczęściej nagradzanych polskich filmów na świecie. Dość wspomnieć Festiwal w Mannheim, na którym Zmruż oczy otrzymało wyróżnienie FIPRESCI (2002), a Sztuczki Nagrodę Specjalną Jury (2007) czy Nagrodę Europa Cinema dla Najlepszego Filmu Europejskiego podczas Festiwalu w Wenecji (również dla Sztuczek w 2008). Te ostatnie zostały polskim kandydatem do Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego.

Andrzej Jakimowski jest ponadto laureatem Paszportu "Polityki" (2004) i Złotych Lwów (2007).

"Nie godzę się z upływem czasu. Mam silne poczucie, że wszystko, co się kiedyś zdarzyło, dalej trwa" - powiedział Andrzej Jakimowski w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" (13-14.10.2007).

Ta, z góry skazana na niepowodzenie, postawa wydaje się kluczem do jasnych, pogodnych, w gruncie rzeczy optymistycznych filmów Jakimowskiego. Jego niezgoda i bunt działają jak sprężyna w kamerze Krasnogorsk, którą kręcił swoje pierwsze filmy - dają skromnym, minimalistycznym fabułom napęd i siłę. Tkwi ona również w obrazie. Zarówno w Zmruż oczy , jak i w Sztuczkach prowincjonalny polski pejzaż - w pierwszym wypadku mazurski, w drugim śląski, został sfotografowany z czułością, dzięki której wertepy czy obdarte kamienice odzyskują urodę, wdzięk, szlachetność. Być może dlatego, że za każdym razem patrzymy na nie bardziej lub mniej z perspektywy dziecka: 10-letniej "Małej" (Zmruż oczy) czy 6-letniego Stefka (Sztuczki). I choć w obu filmach można mnożyć podobieństwa, to - zdaniem reżysera są one

"drugorzędne. Każdy z tych filmów niesie inną ideę. Jeden opowiada o zmaganiu z upływem czasu, a drugi o ryzykownej grze z losem" ("Gazeta Wyborcza", 17.10.2007).

Głównym bohaterem Zmruż oczy jest Jaś, nauczyciel-outsider (Zbigniew Zamachowski), do którego ucieka z bogatego domu "Mała". Każde z nich ma swoją tajemnicę i pytania, na które szuka odpowiedzi pośród bezdroży. Dogadują sobie, przekomarzają się, ale oboje wydają się być ulepieni z tej samej delikatnej gliny. Widać to zwłaszcza wówczas, gdy po "Małą" przyjeżdżają rodzice, którzy stracili z nią emocjonalny kontakt, a do Jasia wpadają w odwiedziny ze skrzynką piwa imprezowi znajomi z Warszawy. "Ty, artysta buntownik. Nie piszesz, nie mejlujesz. Kontestujesz w budce"? - pyta jeden z nich znalazłszy Jasia w wychodku. Miejscowy dziwak Eugeniusz edukujący się na książkach Jasia, próbuje nauczyć tę radosną wycieczkę heksametru. Fascynacja antykiem to pobrzmiewające w obu filmach echo filozoficznych studiów Jakimowskiego.

"Podoba mi się sposób postrzegania rzeczywistości przez Greków. Potrafili wydobyć z niej rysy tragiczne i komiczne zarazem. Jeden z bohaterów filmu, który uczy się greki, cytuje fragment tekstu z opisem heroicznej walki kogutów. To dobry przykład. Heroizm rzeczywiście nie wymaga koturnów, jak często dzisiaj uważamy, i nie szkodzi mu nuta komizmu. Odpowiada mi prostolinijność Greków w sprawach, które tego wymagają, i wyrafinowany, przesycony wyobraźnią i humorem styl" - mówił reżyser w wywiadzie dla "Polityki" (20.01.2004).

Właśnie w taki sposób Jaś tłumaczy "Małej", dlaczego powinna wrócić do domu i nie martwić się, że już nigdy się nie zobaczą: "Za tydzień zmrużysz oczy i zobaczysz, że wciąż tu siedzę" - przekonuje.

" 'Zmruż oczy' to odpowiedzi na pytania mojej córki. Martyna miała wtedy cztery lata. Pytała o - najoględniej mówiąc - bezpieczeństwo istnienia. Nie miałem odpowiedzi na jej lęki, ale chciałem z nią o tym porozmawiać. Może i sam tego potrzebowałem, bo pisałem scenariusz po śmierci mojej mamy" - opowiadał Jakimowski.

Drugi film, Sztuczki

"powstał po śmierci ojca, którą bardzo głęboko przeżyłem. Dotarła do mnie świadomość, że już nie mogę się z nim spotkać. Tylko w wyobraźni na peronie dworca albo w kinie. Tak jak bohater filmu Stefek. We śnie, gdzieś po drugiej stronie" ("Rzeczpospolita", 27.10.2007).

O ile Zmruż oczy reżyser dedykował córce, o tyle Sztuczki - starszej o 12 lat siostrze, która w dzieciństwie opiekowała się nim pod nieobecność rodziców. W filmie siostrą jest starająca się o pracę we włoskiej firmie, ambitna osiemnastolatka (Ewelina Walendziak), która pierwsza pokazuje młodszemu bratu jak można sterować rzeczywistością, porzucając w parku torebkę z hamburgerem w środku. Czy opakowanie trafi zgodnie z jej wolą do kosza? Stawka w eksperymentach Stefka jest dużo wyższa. Chłopiec pragnie, by spotkany na dworcu kolejowym nieznajomy, w którym rozpoznaje ojca (Tomasz Sapryk), powrócił do niego. Czy swoimi dziecięcymi sztuczkami jest w stanie zaczarować rzeczywistość? Pewnie w takim samym stopniu, w jakim film może dać złudzenie spotkania z drugą osobą.

"Według greckich wyobrażeń w świecie panuje fatum, a jednocześnie człowiek-heros może boga sprowokować, wyzwać" - mówił Jakimowski ("Gazeta Wyborcza", 13-14.10.2007).

Jego filmy, nad którymi unoszą się cienie nieobecnych rodziców, są taką rękawicą rzuconą losowi, mówią: a jednak można przezwyciężyć opór materii, bawić się rzeczywistością, multiplikować na ekranie postać tak, by widzieć ją jednocześnie w dwóch miejscach i czasach (filmowy trik zastosowany przez reżysera w jednej ze scen Zmruż oczy). Można wreszcie sprawić, by ojciec nie zdążył na pociąg i zagadał do synka. W tym optymizmie jest łyżka dziegciu. W Sztuczkach los, który sprzyja Stefkowi, podkłada nogę siostrze, która nie dostaje wymarzonej pracy.

"A jednak - rzecz rzadka w polskim kinie - na filmie Jakimowskiego odpoczywam" - zauważał Tadeusz Sobolewski ("Gazeta Wyborcza", 26.10.2007). - "Tak samo odpoczywałem na jego debiutanckim 'Zmruż oczy'. Przyjemność odbioru bierze się stąd, że duże sprawy rozgrywają się w małej skali, między ruderą na przedmieściu, warzywniakiem, warsztatem samochodowym i szklanym budynkiem zagranicznej firmy." Dodawał: "Polskiemu kinu przybył reżyser nieobciążony kompleksami. Andrzej Jakimowski w elegancki sposób przeprowadza ideę, nie epatując sentymentalizmem ani wulgarnością. Ten film" - pisał o Sztuczkach - "swoim ostrożnym optymizmem trafia w nastrój chwili. Świat nie jest gotowy, dany raz na zawsze. Stanowi żywą strukturę. Zaprasza do gry."

A, jak mówi Jakimowski

"Bogowie lubią, kiedy jakiś śmiertelnik potrafi z nimi zagrać i przez chwilę potrafią być łaskawi. Jeśli nie podejmiemy gry, nie zwracają na nas uwagi." ("Gazeta Wyborcza", 13.10.2007)

Sposób, w jaki reżyser Sztuczek podejmuje grę z widzem z całą pewnością nie pozostawia go obojętnym.

Filmografia

Filmy fabularne (scenariusz i reżyseria):

• 2002/2003 - Zmruż oczy ("Squint your eyes")
  W popegeerowskim krajobrazie sfotografowanym w filmie z takim uczuciem, jakby to była Toskania, siedzi stróż kilku rozwalających się baraków Jaś (Zbigniew Zamachowski) i dziesięcioletnia uciekinierka z domu, "Mała" (Olga Prószyńska). Nie, nie piją taniej "Arizony" i nie przeklinają swojego losu. On biegle włada francuskim i jeszcze nie tak dawno był nauczycielem podejmującym próby pisarskie. Ona stanowiła oczko w głowie zamożnych rodziców. Dobrze im tam, gdzie są teraz. Gapią się w horyzont, gryzą pestki słonecznika, mrużą oczy od słońca. Na wietrze powiewa t-shirt Jasia: "Choose life" przywodzący na myśl cytat z Trainspotting Danny'ego Boyla: "Wybierz życie. Wybierz karierę. Wybierz rodzinę, wybierz wielki telewizor, wybierz zmywarki do naczyń, samochody, odtwarzacze CD i elektryczne otwieracze do konserw." Czy prawdziwe życie toczy się tutaj, gdzie całą karierę stanowi odnawiana i zrywana umowa o pracę stróża, a za łazienkę służy stara wanna czy też toczy się w świecie, z którego przybywają modnymi samochodami rodzice "Małej" i rozrywkowi znajomi Jasia z Warszawy? Na szczęście Jakimowski nie próbuje być rzecznikiem żadnej ze stron i nie daje prostych odpowiedzi. Najważniejsze jest to, co dzieje się pomiędzy nauczycielem a jego dwoma miejscowymi "uczniami" oraz "Małą", którą przekona, by wróciła do domu. Czy to znaczy, że już nigdy się nie zobaczą? Nic bardziej mylnego. Bo, jak mówi w filmie Jaś, "Rzeczy nie mijają, tylko przesuwają się przed oczami. (...) Za tydzień zmrużysz oczy i zobaczysz, że wciąż tu siedzę".
  Nagrody: 2002 - Wyróżnienie FIPRESCI, MFF Mannheim-Heidelberg.
  2003 - Nagroda Główna "Złoty Debiut", Cierlickie Lato Filmowe (Czechy); Nagroda Specjalna Jury, nagroda indywidualna za debiut reżyserski, za zdjęcia (Adam Bajerski, Paweł Śmietanka) oraz scenografię (Ewa Jakimowska) na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni; Nagroda Specjalna Jury na Międzynarodowym Festiwalu Autorów Obrazu "Camerimage"; Jantar - Nagroda Specjalna Jury na Międzynarodowym Festiwalu Debiutów Filmowych w Koszalinie; Srebrne Grono na 33. Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie; Jańcio Wodnik - Nagroda Publiczności, Nagrody dla Największego Odkrycia Festiwalu za najlepszą muzykę (Tomasz Gąssowski) i zdjęcia oraz Nagroda Dziennikarzy Festiwalu Sztuki Filmowej "Prowincjonalia" we Wrześni; Nagroda Publiczności dla najlepszego polskiego filmu fabularnego na 9. Lecie Filmów w Kazimierzu Dolnym; Nagroda Publiczności na Przeglądzie Polskich Filmów Fabularnych "Debiuty" w Koninie; Syrenka Warszawska - Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP; Nagroda im. Andrzeja Munka przyznawana przez PWSFTviT w kategorii "zdjęcia"; Tarnowska Nagroda Filmowa, Paralaksa - Nagroda Stowarzyszenia Operatorów Filmu Fabularnego.
  2004 - "Orzeł" dla najlepszego filmu fabularnego za najlepszy scenariusz, reżyserię i najlepszą pierwszoplanową rolę męską Zbigniewa Zamachowskiego oraz Nagroda Publiczności; "Złota Kaczka" czytelników miesięcznika "Film"; Paszport Polityki za "wyrafinowany artystycznie obraz Polski prowincjonalnej, za przypomnienie wartości w naszym kinie zaniedbanych, takich jak wrażliwość, dobro, przyjaźń"; Złota Taśma Koła Piśmiennictwa SFP; Nagroda Główna SKYY PRIZE San Francisco International Film Festival; Biała Róża - Nagroda Główna Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Soczi; Nagroda Główna Neiße Film Festival w Zittau.
  
  
• 2007 - Sztuczki ("Tricks")
  Tytułowe sztuczki to igraszki z rzeczywistością, w których biorą udział: 6-letni Stefek i stojąca u progu dorosłości Elka - rodzeństwo wychowywane samotnie przez matkę. Ich zabawy nie mają jednak nic wspólnego z magią czy czarami, są raczej dziecinnym zaklinaniem losu, który czasami potrafi się uśmiechnąć do graczy, a czasami daje im bolesnego prztyczka. W tym wypadku na uśmiech "zapracuje" sobie Stefek (grany rewelacyjnie przez Damiana Ula), marzący o tym, by zbliżyć się do ojca (Tomasz Sapryk), który odszedł, bo "wzięła go na pasek jakaś pani", jak tłumaczy siostra. Któregoś dnia chłopiec zobaczy go przypadkowo na stacji i od tamtej pory będzie próbował zbliżyć się do niego wszelkimi sposobami: sypiąc na tory kolejowe monety czy ustawiając swoje żołnierzyki na straży baru, w którym ojciec czeka na odjazd pociągu. W tej historii, rozegranej w pięknie sfotografowanym śląskim pejzażu, pozornie "nie dzieje się nic", ale właśnie w antyfabularności i niedomówieniach tkwi siła Sztuczek.
  "Lekkie, mądre, uwodzicielskie i finezyjne, znoszące sztuczne podziały na kino artystyczne i popularne" - pisał o filmie Jakimowskiego Paweł Felis ("Gazeta Wyborcza", 26.10.2007).
  Nagrody: 2007 - Złote Lwy, nagroda za zdjęcia (Adam Bajerski) i dla najlepszego producenta oraz nagroda Stowarzyszenia Zagranicznych Organizatorów Polskich Festiwali 32. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni; Nagroda Główna "Złoty Prometeusz" oraz Nagroda im. Siergieja Paradżanowa za "wysoki poziom artystyczny i wrażliwość" Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Tbilisi; Nagroda Specjalna Jury Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w São Paulo; Nagroda Specjalna Jury oraz Wyróżnienie Jury Właścicieli Kin na 56. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Mannheim-Heidelberg; Nagroda Europa Cinema dla Najlepszego Filmu Europejskiego oraz wyróżnienie UNICEF na festiwalu w Wenecji; Nagroda FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Bratysławie.
  2008 - Złota Taśma Koła Piśmiennictwa SFP w kategorii film polski; "Złoty Dzik" za "kunszt reżyserski i umiejętność posługiwania się poetyckim językiem filmowym" na Festiwalu Reżyserii Filmowej w Świdnicy; "Orzeł" - Polska Nagroda Filmowa w kategorii "najlepsza reżyseria"; "Złoty Anioł" dla najlepszego filmu polskiego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym "TofiFest" w Toruniu; "Złota Rybka" na Ińskim Lecie Filmowym; Nagroda dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego na 25. Fesiwalu Filmowym w Miami; Nagroda "Ponad Granicami" im. Krzysztofa Kieślowskiego, Grand Prix Nowojorskiego Festiwalu Filmów Polskich w Miami; Wielka Nagroda Jury na Neiße Film Festival w Zittau; Wielka Nagroda Jury na Open Ukrainian Film Festival w Kijowie-Odessie.
  
  Polski kandydat do Oscara 2009 w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Filmy dokumentalne zrealizowane według własnego scenariusza:

• 1994 - Miasto cieni (Nagroda Fundacji Kultury, 1995)
  
• 1997 - Dzyń, dzyń
  
• 1988 - Wilcza 32 ("GRYF" - Nagroda Główna Małego Przeglądu Form Dokumentalnych w Szczecinie, 1999)

Ponadto Andrzej Jakimowski zrealizował jedną z trzynastu etiud fabularnych (Torba, 2005), które są częścią cyklu filmowego Solidarność, Solidarność wyprodukowanego przez Telewizję Polską z okazji 25-lecia powstania NSZZ "Solidarność".

Autor: Małgorzata Fiejdasz, grudzień 2008.